Predstavnici udruženja Roma iz Republike Srpske i Federacije BiH danas su u Spomen području Donja Gradina odali počast žrtvama fašističkog terora u Drugom svjetskom ratu povodom 2. avgusta – Međunarodnog dana sjećanja na romske žrtve Holokausta.

Oni su položili vijenac na grobnom polju Topole kod spomen-ploče koja svjedoči o 40.000 romskih žrtava sistema koncentracionih logora Jasenovac.

Procjene su da je u Drugom svjetskom ratu ubijeno više od 500.000 Roma, ali konačan broj nikada nije utvrđen.

Tokom jula 1942. godine, svi Romi sa područja tadašnje NDH deportovani su u ustaški logor smrti Jasenovac.

Za razliku od većine drugih zatočenika ovog koncentracionog logora, Romi po dolasku u logor nisu bili identifikovani po imenu, nego po broju vagona kojim su dovezeni u logor.

Bodljikavom žicom posebno je bio ograđen logor C 3, pod nazivom “Ciganski logor”.

Pogubljeni Romi zatrpavani su u selu Uštica u blizini jasenovačkog logora i u Donjoj Gradini na drugoj obali Save.

Osim u Jasenovcu, Romi su tokom Drugog svjetskog rata ubijani i u drugim ustaškim logorima i na stotinama drugih lokacija na području bivše Jugoslavije.

Evropski parlament usvojio je 2015. godine rezoluciju kojom je 2. avgust proglašen za Međunarodni dan sjećanja na romske žrtve genocida u Drugom svjetskom ratu.

Na taj dan 1944. godine nacisti su poslali u gasne komore 2.897 Roma u logoru Aušvic.

Zatočeni Romi poticali su sa teritorija Njemačke, kao i okupiranih država poput Austrije, Češke, Slovačke, Poljske, Francuske, Jugoslavije, Belgije, ali i sa područja Norveške, Španije i okupiranog dijela Sovjetskog Saveza.

Tokom Drugog svjetskog rata u Aušvicu je bilo zatočeno više od 23.000 Roma, od kojih je oko 20.000 likvidirano.

U periodu između maja 1943. i avgusta 1944. godine zloglasni “ljekar” Jozef Mengele koji je vršio organizovane eksperimente nad Romima.