Republika Srpska danas obilježava 9. januar, Dan RS, koji je Ustavni sud Bosne i Hercegovine proglasio neustavnim.

U obilježavanju je izostao svečani defile na Trgu Krajine zbog trenutne situacije sa koronavirusom, ali i tradicionalni prijem kod predsjednice Republike Srpske.

Čestitke su stigle i od državnog vrha Srbije i Crne Gore.

Predstavnici srpskog naroda odlučni su obilježavati Dan RS uprkos tome što ga je Ustavni sud BiH proglasio neustavnim.

Program obilježavanja Dana RS

Predsjednica Republike Srpske Željka Cvijanović rekla je da je proslava ove godine prilagođena epidemiološkoj situaciji, a svečani defile, kako je odlučeno na Organizacionom odboru, pomjeren je za 28. jun ove godine.

Ovogodišnje obilježavanje Dana Republike počelo je Svetom arhijerejskom liturgijom u Hramu Hrista Spasitelja u Banjaluci.

U okviru obilježavanja u Banjaluci, Cvijanović je odlikovala Univerzitetski klinički centar Republike Srpske, devet bolnica u Republici Srpskoj i 55 domova zdravlja u RS, za izuzetne zasluge i doprinos u organizovanju, sprovođenju i pružanju medicinske pomoći, spasavanju ljudskih života, kao i svaki drugi vid podrške i ulaganja herojskih napora u borbi protiv pandemije Kovida-19.

Policijski orkestar Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srpske je u Banjaluci upriličio muzički defile – koncert povodom 9. januara.

Defile je pratio veliki broj građana.

Datum obilježavanja proglašen neustavnim

Ustavni sud BiH je 26. novembra 2015. godine utvrdio da je 9. januar kao dan RS neustavan.

Ustavni sud je odlukom iz 2015. godine osporio 9. januar kao datum, a ne obilježavanje dana RS kao praznika.

Komisija za provođenje referenduma je 25. septembra 2016. godine provela referendum o 9. januaru, iako je Ustavni sud BiH zabranio njegovo održavanje i zatim poništio rezultate izjašnjavanja građana.

Ubrzo NSRS iz Zakona o praznicima izbacila je Zakon o Danu RS-a i usvojila ga kao poseban sekularni praznik. Zahtjev za ocjenu ustavnosti tog zakona podnijeli su delegati Bošnjaka i Hrvata u Vijeću naroda RS.

Ustavni sud BiH je i 29. marta 2019. godine ponovo proglasio 9. januar neustavnim, odnosno poništio dio člana Zakona o Danu Republike Srpske koji glasi “na osnovu potvrđene volje građana Republike Srpske, 9. januar se utvrđuje kao Dan Republike“.

Osporena odredba glasi:

„Na temelju potvrđene volje građana Republike Srpske 9. januar se utvrđuje kao Dan Republike“, nije u skladu sa članom I/2. Ustava Bosne i Hercegovine, članom II/4. Ustava Bosne i Hercegovine u vezi sa članom 1.1. i članom 2.a) i c) Međunarodne konvencije o ukidanju svih oblika rasne diskriminacije i članom 1. Protokola broj 12 uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda te članom VI/5. Ustava Bosne i Hercegovine. Osporena odredba je ukinuta i određeno je da prestaje važiti narednog dana od dana objavljivanja odluke u Službenom glasniku Bosne i Hercegovine.”

Jedni slave, drugi osporavaju

Dok je za Srbe 9. januar jako važan datum, Bošnjacima je taj dan neprihvatljiv iz više razloga.

Predstavnici Bošnjaka u organima vlasti Republike Srpske iz godine u godinu negoduju zbog činjenice da je nastavljeno s obilježavanjem 9. januara kao Dana RS.

Isticali su da, prema mišljenju Venecijanske komisije i odluci Ustavnog suda BiH, 9. januar kao Dan RS predstavlja istorijsko naslijeđe samo jednog, srpskog naroda i da kao takav uspostavlja povlašteni položaj pripadnika srpskog naroda u odnosu na Bošnjake, Hrvate, ostale i građane RS.

Sa druge strane, srpski zvaničnici su stava da je ovo najznačajniji dan za njih, te da će se i ubuduće nastaviti obilježavati.

Dodik: Deveti januar će se obilježavati i ubuduće

Srpski član Predsjedništva BiH Milorad Dodik je istakao da je Republika Srpska “pokazala da može da preživi izazove koji su bili egzistencijalni za njen opstanak”.

„Nismo poklekli i nećemo pokleknuti”, rekao je Dodik novinarima u Banjaluci i poručio da će se 9. januar obilježavati i ubuduće.

Dodik je rekao da je ponosan što je bio akter dešavanja u vrijeme stvaranja Republike Srpske i dodao da razumije, zna i može da svjedoči da tada nije bilo vojnih niti bilo kakvih pokreta, jer 9. januara 1992. godine nije bilo oružanih sukoba.

Prema njegovim riječima, politička volja o stvaranju Republike Srpske isključivo je donesena političkom voljom srpskog naroda i njihovih predstavnika.

„Onog momenta kada su neke zemlje zapada prihvatile i priznale BiH, tada je počeo rat u BiH, a to je bilo nekoliko mjeseci poslije”, naveo je Dodik.